คุณคิดว่าต้นทางความปลอดภัยในการขับขี่เริ่มต้นที่ไหน?

เมื่อพูดถึง “ความปลอดภัยทางถนน” หลายคนอาจนึกถึง กฎจราจร การมีใบขับขี่ หรืออุปกรณ์นิรภัย เช่น หมวกกันน็อกและเข็มขัดนิรภัย

จากผลการดำเนินงานในช่วงปี 2565-2566 ของรายงานติดตามและประเมินผลการปฏิบัติงานตามแผนแม่บทฯ ฉบับ 5 ปี ในช่วงระยะเวลา 2 ปี พบว่า ผู้ใช้รถยนต์มีแนวโน้มในการทำใบขับขี่รถยนต์เพิ่มขึ้น 1.09% ต่อปี ส่วนทางกับ ผู้ใช้จักรยานยนต์มีแนวโน้มการทำใบขับขี่รถจักรยานยนต์ลดลง 1.37% ต่อปี

หากพูดถึงอุบัติเหตุทางถนนที่พบเห็นหรือได้ยินบ่อย ๆ “ความเร็ว” คงเป็นปัจจัยสำคัญที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ จากข้อมูลอุบัติเหตุจราจรทางหลวง (HAIMS) ในช่วงปี 2557-2566 โดยสำนักอำนวยความปลอดภัย กรมทางหลวง พบว่า แนวโน้มอุบัติเหตุจากการใช้ความเร็วบนทางหลวงในช่วงปี 2557-2565 ยังคงที่ และมีการลดลงอย่างมีนัยสำคัญในปี 2566 ซึ่งอาจเป็นผลมาจากมาตรการทางกฎหมายที่เข้มงวดมากขึ้น ในขณะที่ “การดื่มแล้วขับ” ยังคงเป็นปัญหาใหญ่ที่ส่งผลกระทบรุนแรง จากข้อมูลระบบเฝ้าระวังการบาดเจ็บ (Injury Surveillance) ของกองป้องกันการบาดเจ็บ กรมควบคุมโรค ระหว่างปี 2562-2566 พบว่า จำนวนผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตจากอุบัติเหตุที่เกี่ยวข้องกับการดื่มแอลกอฮอล์เพิ่มสูงขึ้นทุกปี จาก 49,013 คน ในปี 2562 พุ่งขึ้นเป็น 78,174 คน ในปี 2566

นอกจากนี้ยังพบอีกว่าการใช้อุปกรณ์ด้านความปลอดภัย เกิดจากการกำหนดเป็นกฎหมาย ไม่ว่าจะเป็นการคาดเข็มขัดนิรภัย การให้มีที่นั่งนิรภัยสำหรับเด็ก และการสวมหมวกกันน็อก ในปี 2566 การไม่สวมหมวกกันน็อกทำให้มีผู้เสียชีวิตถึง 89.8% และผู้บาดเจ็บสาหัส 88.2%

แต่ถ้าลองคิดไปให้ลึกกว่านั้น ต้นทางของความปลอดภัยจริง ๆ ในการขับขี่อยู่ที่ไหนกันแน่?

เริ่มต้นที่ “ตัวเรา” หรือเปล่า?

การขับขี่ปลอดภัยไม่ได้เริ่มต้นที่กฎระเบียบ แต่อยู่ที่พฤติกรรมขับขี่และทัศนคติของแต่ละคน ถ้าเราขี่มอเตอร์ไซค์โดยคิดว่า
“รีบหน่อย คงไม่เป็นไร” หรือ “แค่ใกล้ ๆ ไม่ต้องใส่หมวกกันน็อกก็ได้” นี่อาจเป็นต้นเหตุของอุบัติเหตุที่เกิดขึ้นจากตัวเราเองก็ได้ ลองคิดดู! ถ้าทุกคนสลักจิตความปลอดภัยตั้งแต่ก่อนสตาร์ทรถ ปัญหาอุบัติเหตุอาจลดลงอย่างมากก็เป็นได้ ว่าไหม???

หรือเริ่มต้นตั้งแต่ “ครอบครัว”?

เด็กที่เติบโตมาในบ้านที่พ่อแม่ขี่มอเตอร์ไซค์โดยไม่ใส่หมวกกันน็อก มีโอกาสสูงที่จะซึมซับพฤติกรรมการขับขี่แบบเดียวกันโดยไม่รู้ตัว ถ้าครอบครัวให้ความสำคัญกับความปลอดภัย สอนให้ลูกเห็นคุณค่าของการป้องกันดูแลตัวเอง สิ่งนี้อาจเป็นต้นทางที่เปลี่ยนสังคมไปในระยะยาวอย่างยั่งยืน

หรือจริง ๆ แล้วมันเริ่มที่ “ระบบการศึกษา”?

ในโรงเรียนมีบทเรียนเกี่ยวกับความปลอดภัยบนท้องถนนมากแค่ไหน? การสอนเรื่องนี้ไม่ควรเป็นแค่ “ความรู้รอบตัว” แต่ควรเป็น “วัฒนธรรม” ที่ปลูกฝังตั้งแต่เด็ก เช่น ให้เด็กทดลองใส่หมวกกันน็อกที่ถูกต้อง หรือฝึกข้ามถนนอย่างปลอดภัย

หรือสภาพแวดล้อมเป็นจุดเริ่มต้น?

ถนนที่ออกแบบมาไม่ปลอดภัย ไฟส่องสว่างไม่เพียงพอ หรือป้ายจราจรที่ดูยาก อาจทำให้เกิดอุบัติเหตุได้ง่าย ๆ ต่อให้คนขับขี่พยายามระมัดระวังแล้วก็ตาม ดังนั้นภาครัฐและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก็เป็นส่วนสำคัญของ “ต้นทางความปลอดภัย” เช่นกัน

แล้วคุณล่ะ คิดว่าต้นทางของความปลอดภัยอยู่ที่ไหน?

 ท้ายที่สุดแล้ว ความปลอดภัยอาจไม่มีจุดเริ่มต้นเพียงจุดเดียว แต่มันเกิดจาก “คนทุกคน ระบบทุกระบบ” ที่เกี่ยวข้องกัน เราทุกคนเองก็ร่วมเป็นฟันเฟืองของความปลอดภัยบนท้องถนนได้ โดยเริ่มต้นที่ตัวเองก่อน อาจเป็นจุดเปลี่ยนที่ทำให้ทุกคนปลอดภัยขึ้น

ที่มา: รายงานติดตามและประเมินผลการปฏิบัติงานตามแผนแม่บทฯ ฉบับ 5 ปี 2565-2566 Read the road หน้า 7 กรมการขนส่งทางบก ปี 2567